دوره مبانی مخابرات و امواج رادیویی

دوره مبانی مخابرات و امواج رادیویی نقطه آغاز مسیر آموزش تخصصی بی‌سیم در مرکز آموزش آ د پارس است. در این دوره مفاهیم پایه‌ای که همه دوره‌های بعدی بر آن استوارند — از ماهیت موج الکترومغناطیسی تا باندهای فرکانسی و مودهای انتشار — به زبانی کاربردی و همراه با مثال‌های واقعی شبکه بررسی می‌شود. اگر تازه‌وارد حوزه مخابرات هستید یا می‌خواهید دانش پراکنده خود را ساختارمند کنید، این دوره شروع مطمئنی برای شماست. تکمیل این دوره، پیش‌نیاز طبیعی برای ورود به دوره‌های عملی کار با تجهیزات و طراحی شبکه است.

این دوره برای چه کسانی است؟

این دوره برای هر کسی طراحی شده که می‌خواهد پیش از کار با تجهیزات، منطق حاکم بر ارتباطات رادیویی را درست بفهمد. متقاضیان رایج این دوره عبارت‌اند از:

• کارشناسان تازه‌وارد مخابرات و شبکه سازمان‌ها که با سامانه‌های بی‌سیم سروکار خواهند داشت.
• اپراتورها و تکنسین‌هایی که سال‌ها با رادیو کار کرده‌اند اما می‌خواهند پشت‌صحنه فناوری را بشناسند.
• مدیران فنی که باید در خرید و استقرار سامانه رادیویی تصمیم‌گیری کنند و به زبان مشترک با مشاوران نیاز دارند.
• دانشجویان برق، کامپیوتر و مخابرات که به دنبال دید کاربردی و صنعت‌محور هستند.
• علاقه‌مندان رادیو آماتوری که قصد ورود جدی به این حوزه را دارند.

پیش‌نیازهای دوره

این دوره هیچ پیش‌نیاز فنی خاصی ندارد و برای شروع، آشنایی با ریاضیات و فیزیک در حد دیپلم کافی است. مهارت کار با رایانه برای انجام تمرین‌های محاسباتی و نمایش‌های شبیه‌سازی‌شده کمک‌کننده است. هنرجویانی که پیش‌تر دوره بیسیم مقدماتی را گذرانده‌اند، بخش زیادی از مطالب را با عمق بیشتری دنبال می‌کنند.

اهداف یادگیری

در پایان این دوره انتظار می‌رود هنرجو بتواند:

• ساختار یک سامانه مخابراتی را توصیف کند و نقش فرستنده، کانال و گیرنده را در آن تبیین کند.
• رابطه فرکانس و طول موج را محاسبه و برای باندهای کاری مختلف تفسیر کند.
• باندهای HF، VHF و UHF را از نظر برد، نفوذ و کاربرد سازمانی مقایسه کند.
• مود غالب انتشار (موج فضایی، موج سطحی، انعکاس یونوسفری) را برای یک سناریوی مشخص تشخیص دهد.
• واحدهای توان را بین وات و dBm تبدیل کند و بودجه پیوند ساده را محاسبه کند.
• نسبت سیگنال به نویز را تفسیر کند و اثر آن را بر کیفیت مکالمه توضیح دهد.
• عوامل افت پوشش در محیط شهری را شناسایی و اثر موانع را پیش‌بینی کند.

سرفصل‌های دوره

سیلاب دوره در ده سرفصل تدوین شده و از مفاهیم عام به مفاهیم کاربردی حرکت می‌کند. هر سرفصل با مثال‌های واقعی از شبکه‌های سازمانی همراه است.

۱. مدل پایه یک سامانه مخابراتی

سه بلوک اصلی فرستنده، کانال و گیرنده و جریان اطلاعات میان آن‌ها بررسی می‌شود. با مثال یک تماس رادیو دستی تا ریپیتر، مفهوم زنجیره مخابراتی ملموس می‌شود.

۲. موج الکترومغناطیسی و پارامترهای آن

تعریف فرکانس، طول موج و سرعت انتشار و رابطه ریاضی میان آن‌ها ارائه می‌شود. محاسبات ساده برای باندهای کاری مختلف تمرین می‌گردد.

۳. باندهای فرکانسی HF تا UHF

ساختار طیف رادیویی، ویژگی‌های هر باند و قاعده کلی «فرکانس بالاتر، برد کوتاه‌تر در خط دید» تشریح می‌شود. کاربرد هر باند در شبکه‌های سازمانی مرور می‌شود.

۴. مودهای انتشار امواج رادیویی

موج فضایی، موج سطحی و انعکاس یونوسفری و شرایط حاکم بر هر یک بررسی می‌شود. مفهوم خط دید و اثر انحنای زمین بر برد ارتباط معرفی می‌گردد.

۵. مدولاسیون آنالوگ: AM و FM

مبنای قرار دادن اطلاعات روی حامل در دو مدولاسیون کلاسیک توضیح داده می‌شود. دلیل غلبه FM در باندهای VHF/UHF و مقاومت آن در برابر نویز تحلیل می‌شود.

۶. پهنای باند و کیفیت سیگنال

رابطه پهنای باند کانال با کیفیت صدا و ظرفیت طیف بررسی می‌شود. مفهوم کانال‌های ۲۵ و ۱۲٫۵ کیلوهرتزی و انگیزه نازک‌سازی کانال معرفی می‌گردد.

۷. توان فرستنده و واحدهای نسبی

واحدهای وات، dBm و dB و منطق محاسبات لگاریتمی آموزش داده می‌شود. با یک مثال عددی، بودجه پیوند از فرستنده تا گیرنده محاسبه می‌شود.

۸. نویز و حساسیت گیرنده

منابع نویز طبیعی و مصنوعی، مفهوم حساسیت گیرنده و تفسیر نسبت سیگنال به نویز بررسی می‌شود. ریشه اختلالات مکالمه در شبکه‌های واقعی تحلیل می‌گردد.

۹. انتشار در محیط شهری و صنعتی

پدیده‌های بازتاب، پراش، سایه‌شدن و محو شدن در محیط‌های ساخته‌شده تشریح می‌شود. الگوهای رایج افت پوشش در تونل، انبار و ساختمان مرور می‌شود.

۱۰. واژگان استاندارد و مسیر ادامه یادگیری

واژه‌نامه فنی دوره مرور و منابع مطالعه معرفی می‌شود. بر اساس هدف هر هنرجو، دوره عملی بعدی پیشنهاد می‌گردد.

شیوه برگزاری و مدت دوره

این دوره به‌صورت حضوری در محل مرکز آموزش آ د پارس برگزار می‌شود و امکان برگزاری ترکیبی (بخشی از جلسات به‌صورت آنلاین) برای گروه‌های سازمانی فراهم است. کلاس‌ها با ارائه نظری، تمرین محاسباتی و نمایش‌های شبیه‌سازی‌شده همراه است تا مفاهیم پایه به تجربه ملموس تبدیل شود. مدت دقیق دوره و ساعات کلاس‌ها پیش از شروع ترم اعلام می‌شود: 【تکمیل شود: مدت و ساعت برگزاری】. ظرفیت کلاس محدود است و تخصیص صندلی به ترتیب ثبت‌نام انجام می‌شود.

مدرک خروجی

پس از احراز قبولی در دوره، گواهی پایان دوره آ د پارس با کد یکتای الگوی ADU-YYYY-NNNN صادر می‌شود. صحت مدرک از طریق صفحه استعلام اصالت مدرک قابل بررسی است و مدارک از سال ۱۳۹۸ به بعد در سامانه ثبت‌اند. این گواهی برای ارائه به کارفرمایان سازمانی و پرونده‌های فنی کاربرد دارد.

مدرس دوره

این دوره توسط مدرسان آ د پارس — تیم آموزشی مرکز با سابقه فعالیت آموزشی از مهر ۱۳۹۰ — برگزار می‌شود. اعضای تیم مدرسان در حوزه‌های مخابرات رادیویی، طراحی شبکه و اپراتوری شبکه‌های سازمانی تخصص دارند. رزومه و حوزه تخصصی هر مدرس در صفحه مدرسان مرکز آموزش آ د پارس معرفی شده است.

آزمون و شرایط قبولی

پایان دوره با آزمون کتبی ارزیابی می‌شود که از مجموع ۱۰۰ نمره، حداقل نمره قبولی ۶۰ است. پرسش‌ها از تمام سرفصل‌ها پوشش می‌دهد و مهارت حل مسئله محاسباتی را می‌سنجد. غیبت موجه در هر درس حداکثر چهار هفدهم ساعات آن درس مجاز است و صدور گواهی منوط به احراز هم‌زمان شرط نمره و شرط حضور است.

زمان‌بندی و شهریه

جلسه بعدی این دوره طبق برنامه رسمی مرکز در تاریخ زیر برگزار می‌شود. وضعیت ثبت‌نام به‌صورت زنده به‌روزرسانی می‌شود و پیش از ظرفیت تکمیل، ثبت درخواست توصیه می‌گردد.

دوره‌های مرتبط و مسیر پیشنهادی

این دوره پایه‌ای است که پیشنهاد می‌شود بلافاصله پس از آن یکی از دوره‌های عملی را آغاز کنید. مسیرهای پیشنهادی هنرجویان عبارت‌اند از:

• دوره کار با رادیوهای دستی VHF/UHF — برای مهارت عملی تنظیم کانال، CTCSS و DCS.
• دوره آنتن‌ها و سیستم‌های تغذیه آنتن — برای ورود به مباحث پوشش و نصب آنتن.
• تقویم دوره‌های آموزشی — برای مشاهده تاریخ برگزاری همه دوره‌های فعال.