انواع تشعشعات (پرتوها رادیویی)

پرتوهای غیر یونساز می توانند به صورت طبیعی یا غیر طبیعی تولید گردند و به سه محدوده اصلی پرتوهای نوری(شامل پرتوهای فرابنفش، نورمرئی و پرتوهای فروسرخ) و میدان های الکترومغناطیسی( شامل میدان های رادیویی، مایکروویو و میدان الکترومغناطیسی با فرکانس های کم) و میدان های مغناطیسی ثابت تقسیم می شوند.

• پرتوهای غیریونساز طبیعی:

  عمده ترین منبع طبیعی غیریونساز، تشعشعات خورشیدی می باشد. در بین این تشعشعات، بیشترین آسیب را پرتوهای فرابنفش که خود دارای چهار طیف UVA، UVB،UVC  و UVV می باشد، به خود اختصاص داده است. پرانرژی ترین آنها UVV و کم انرژی ترین آنها  UVA است که می تواند بیشترین آسیب را به انسان برساند. زیرا طیف های UVV و UVC و تا حدودی UVB ماورابنفش خورشیدی تقریباً توسط اتمسفر اطراف زمین فیلتر می شوند و به زمین نمی رسند. اما پرتوهای طیف A که کمترین انرژی را دارند، به راحتی نه تنها از لایه های اتمسفر عبور می کند بلکه در مواجهه با بدن پس از عبور از لایه شاخی پوست، از درم عبور و انرژی خود را در اپیدرم تخلیه و باعث تحریک رنگدانه ها و تیرگی پوست می شود. می توان گفت که بیشترین آسیب های پوستی و چشمی از منابع طبیعی غیریونساز، توسط پرتوهای فرابنفش خورشیدی طیف A ایجاد می گردد.

   

• پرتوهای غیریونساز غیر طبیعی :

  پرتوهایی که قادر به یون سازی در بدن انسان نیستند.  این پرتوها شامل پرتوهای الکترومغناطیسی که انرژی یک فوتون آنها برای یونسازی کافی نیست وکاربردهای بسیاری در موارد گوناگون دارد :

  • پرتوپزشکی (پرتوتشخیصی- پرتودرمانی)

  • عمق سنجی، سطح بندی، ضخامت سنجی و ...

  • علوم فضایی

  • علوم کشاورزی

  • علوم تحقیقات و فناوری

  • ارتباطات الکترونیکی و دنیای مجازی

  • و غیره

     

• میدان های رادیویی و مایکروویو :

  این میدان ها شامل میدان های الکتریکی و مغناطیسی با فرکانس ۳۰۰ کیلوهرتز الی ۳۰۰ گیگا هرتز هستند. منابع و دستگاه های تولید کننده ی پرتوهای رادیویی و مایکروویو بسیار متنوع هستند. این منابع در دو دسته کلی قرار می گیرند:

• منابع باز:  منابعی هستند که پرتو را مستقیما به محیط اطراف ارسال می کنند، مانند انواع آنتن، رادار و غیره.

• منابع بسته:  منابعی هستند که ارسال پرتو آن ها به محیط عمدی نیست، اما هنگام کار در اطراف آن ها پرتوهای رادیویی و مایکروویو وجود دارد. مانند فرهای مایکروویو، دستگاههای جوش یا ذوب رادیویی (RF)، سیستم های فرستنده و غیره.

• میدان های مغناطیسی ثابت:

  میدان مغناطیسی ثابت، در هر نقطه از مکان، با گذشت زمان، مقدار ثابتی دارد. میدان مغناطیسی ثابت که اغلب با کمیت چگالی شار مغناطیسی مشخص می شود، در اطراف آهن رباهای دائمی و نیز در اطراف سیم های حامل جریان ثابت ایجاد می شود. منابع تولید کننده میدان های مغناطیسی ثابت عبارتندار:

  کره زمین مهم ترین منبع طبیعی تولید کننده این میدان می باشد و چگالی میدان مغناطیسی در اطراف زمین بین ۳۰ تا ۷۰ میکروتسلا تغییر می کند؛ و منابع مصنوعی تولید کننده آن سیستم های ام-آر-آی(MRI )، کابل های برق و ژنراتورهای DC ، راکتورهای هسته ای، شتاب دهنده های ذرات، جداکننده ایزوتوپ ها و اسپکترومترهای ان-ام-آر(NMR ).

   

• میدان های الکترومغناطیسی با فرکانس فوق العاده پایین:

  این میدان ها شامل میدان های الکتریکی و مغناطیسی با فرکانس کمتر از ۳۰۰ هرتز هستند. وسایل برقی که با برق شهر کار می کنند از مهمترین منابع تولید کننده میدان های الکتریکی و مغناطیسی با فرکانس فوق العاده کم هستند. ولتاژ و جریان برق شهر متناوب هستند و فرکانس تغییرات آن ها ۵۰ هرتز یا ۵۰ دور بر ثانیه است و در اطراف خطوط انتقال هوایی، با افزایش فاصله از سیم مرکزی، شدت میدان الکتریکی به سرعت کاهش می یابد.

  خطوط انتقال محلی و خطوط سیم کشی داخل منازل، باعث افزایش مکیدان مغناطیسی در داخل منازل می شود. شدت میدان مغناطیسی حاصل معمولا بین ۰۱/۰ و ۲/۰ میکروتسلا است. در مجاورت پست های برق محلی نیز شدت میدان مغناطیسی، حدود چند میکروتسلا است.

• امواج الکترومغناطیس ناشی از موبایل:

  یکی از وسایلی که کاربرد همگانی دارد و افراد در گروه های سنی مختلف، از آن استفاده می کنند، تلفن همراه است. معمولا مقدار انرژی تشعشعی گوشی های تلفن همراه را با کمیتی به نام" نرخ جذب ویژه   (SAR)" تعیین می کنند. بر اساس استاندارد ملی کشور که از استاندارد بین الملی ICNIRP استخراج شده است، مقدار SAR گوشی های تلفن همراه باید کمتر از ۱,۶ وات در کیلوگرم باشد. مقدار این کمیت در گوشی هایی که بصورت قانونی وارد کشور می شوند، کمتر از این مقدار  و  در بیشتر موارد بسیار کمتر از  ۱.۶ وات در کیلوگرم است .

• Source  : www.doe.ir