رادیو ماهواره ای را بیشتر بشناسید
رادیوی ماهواره ای (Satellite Radio) که از آن به عنوان رادیو براساس حق اشتراک (SR: Subscription Radio) هم نام برده می شود، یک نوع سامانه ارسال/ دریافت رادیویی دیجیتال است که قادر به دریافت سیگنال های ماهواره های ارتباطی مستقر در مدار زمین است و از همین رو گستره جغرافیایی بسیار وسیع تری را در مقایسه با سیگنال های معمولی رادیویی (با آنتن های تقویت کننده زمینی) پوشش می دهد. رادیوی ماهواره ای در هر محلی که امکان ارتباط میان آنتن رادیو و ماهواره وجود داشته باشد و به عبارتی رادیو بتواند ماهواره را ببیند، قادر به دریافت امواج و پخش برنامه خواهد بود. بر این مبنا، موانع عمده نظیر تونل یا ساختمان ها نباید این «خط دید» را مسدود کنند. (البته با استفاده از تقویت کننده های زمینی و بازتولیدکننده های سیگنال، می توان بر این موانع هم غلبه کرد.)
به این ترتیب، شنونده یک ایستگاه رادیویی می تواند در گستره ای وسیع حرکت کند و بدون نیاز به تغییر موج یا از دست دادن برنامه، به طور پیوسته برنامه مورد علاقه خود را گوش کند. از آنجا که استفاده از این خدمات نیازمند دسترسی داشتن به ماهواره های تجاری است، سرویس دهنده های رادیوی ماهواره ای نیز موسساتی تجاری هستند که مجموعه ای از کانال های رادیویی را به عنوان بخشی از سرویس خود عرضه می کنند. برای دسترسی به این کانال ها، مصرف کننده نهایی (شنونده) باید مشترک یکی از خدمات دهنده های رادیوی ماهواره ای باشد. در حال حاضر، مهمترین خدمات دهندگان در این زمینه عبارتند از ورلداسپیس (WorldSpace) در اروپا، آسیا و آفریقا، شبکه های اکس ام (XM) و سیریوس (Sirius) در آمریکای شمالی.
هر یک از این شبکه ها روش ارسال/ دریافت اختصاصی خود را دارند و سیگنال های آنها با هم سازگار نیست، از همین رو سخت افزار رمزگشایی امواج دیجیتال ماهواره ای و پخش صدا بر اساس آن نیز برای هر یک از آنها، منحصر به خود است. به عبارت دیگر، با گیرنده رادیوی ماهواره ای مارک سیریوس نمی توان (به عنوان مثال) برنامه های شبکه اکس ام را شنید. هر کدام از این شبکه ها نیز کانال های مختلفی برای پخش اخبار، وضعیت آب و هوا، برنامه های ورزشی، انواع گونه های موسیقی و نظایر آن دارند.
ماهواره های ارسال سیگنال های رادیویی در سامانه پخش ماهواره ای، از نوع «ماهواره پخش مستقیم» هستند و امواج ارسالی آنها چنان پرقدرت است که دریافت آنها نیاز به دیش ندارد. البته انحنای طبیعی کره زمین به دلیل شکل شبه کروی آن، برد سیگنال ها را محدود می کند؛ اما به دلیل مدار پرارتفاعی که ماهواره ها در آن مستقرند، دو یا سه ماهواره از این نوع معمولاً برای پوشش یک قاره به طور کامل کفایت می کند. از سوی دیگر هر گیرنده رادیویی ماهواره ای، یک شناسه به صورت «شماره سریال الکترونیکی» دارد. وقتی دستگاه گیرنده با برقراری اشتراک فعال می شود، یک مجوز الکترونیکی (همراه سیگنال های ارسالی) برای آن فرستاده می شود که به گیرنده اجازه می دهد «کانال های ممنوع» (بسته) را باز کرده و اجازه دسترسی به آنها را بدهد. اغلب گیرنده های رادیویی ماهواره ای حداقل یک «کانال آزاد» برای تست دستگاه دارند که این رقم در برخی از گیرنده های خارج از آمریکا به چند کانال قابل برنامه ریزی رایگان (بدون پرداخت حق اشتراک) می رسد.
البته بعید نیست با گسترش بیشتر رادیوهای ماهواره ای و محبوبیت آن در بین شنونده ها، این روش جلب مشتری کم کم کنار گذاشته و همه کانال ها تنها در صورت اشتراک باز شود. همان طور که در رادیوی دیجیتال زمینی (DAB) معمول است، رادیوهای ماهواره ای نیز قادر به ارسال اطلاعاتی بیش از صدا هستند. مثلاً اگر آهنگی در حال پخش باشد، می توان نام ترانه، خواننده، سبک و اطلاعاتی نظیر آن را همراه با نام کانال روی صفحه ال سی دی دستگاه گیرنده رادیویی مشاهده کرد.
اقبال به رادیوهای ماهواره ای روندی رو به رشد داشته و به ویژه در سال گذشته میلادی جهشی عظیم را در پهنه آمریکای شمالی شاهد بود. تعداد مشترکان رادیوی ماهواره ای سیریوس در سال ۲۰۰۵ نزدیک به ۱۹۰ درصد افزایش یافت و هم اکنون به بیش از ۳/۳ میلیون نفر رسیده است. مجموع مشترکان این شبکه رادیویی ماهواره ای بنا به اعلام مدیران آن، تا پایان ۲۰۰۶ به بیش از ۶ میلیون نفر بالغ خواهد شد. رادیوی ماهواره ای اکس ام نیز ۸۴ درصد افزایش در تعداد مشترکان خود را در سال ۲۰۰۵ تجربه کرد تا مجموع آنها به حدود ۶ میلیون نفر برسد. این شبکه ماهواره ای اعلام کرده که تا پایان ۲۰۰۶ تعداد مشرکان خود را به ۹ میلیون نفر خواهد رساند.
{module آخرین مقالات رادیویی}
